Mesterolon en Drostanolon zijn twee dihydrotestosteronderivaten die niet worden omgezet in oestrogenen. Hierdoor worden ze vaak beschouwd als ‘pure’ androgenen zonder bijwerkingen. De redactie analyseert hoe deze stoffen daadwerkelijk werken en welke risico’s er ondanks het ontbreken van aromatisering nog steeds bestaan.
Gemeenschappelijke "voorouder" - dihydrotestosteron
Om het werkingsmechanisme van mesterolon en drostanolon te begrijpen, is het eerst de moeite waard om hun basis te vermelden: dihydrotestosteron (DHT). DHT wordt gevormd uit testosteron onder invloed van 5α-reductase en bindt zich sterker aan de androgeenreceptor dan testosteron zelf. Het is DHT dat verantwoordelijk is voor de ontwikkeling van de mannelijke geslachtsorganen, de groei van lichaamshaar, het werk van de talgklieren en, helaas, androgene alopecia.
In skeletspieren werkt DHT echter zwakker dan je zou verwachten. De reden hiervoor zijn de 3α- en 3β-hydroxysteroïddehydrogenase-enzymen, die DHT snel omzetten in inactieve metabolieten. Daarom wordt DHT geclassificeerd als een ‘androgene’ en niet als een ‘anabole’ hormoon, ondanks de sterke binding aan de receptor.
Zowel mesterolon als drostanolon zijn DHT's met een extra methylgroep. Methylering verandert de weerstand van het molecuul tegen lever- en weefselenzymen. In mesterolon maakt de methylgroep op de 1α-positie orale toediening mogelijk, in drostanolon verhoogt de methylgroep op de 2α-positie, volgens de wijdverbreide mening in de farmacologische literatuur, de weerstand tegen inactivatie in weefsels en versterkt het systemische effect.
Geen van deze steroïden wordt omgezet in oestrogenen: de verzadigde ring A van DHT-derivaten is niet geschikt voor aromatase. Dit is een belangrijke gemeenschappelijkheid die zowel de gunstige als de ongunstige aspecten van hun profiel definieert.
Mesterolon: zwak anabool met eigenschappen
De overwegend androgene aard van de werking van mesterolon is wat het onderscheidt van orale androgenen. In medische doses gaf het meestal geen merkbare toename van de spiermassa, dus werd het niet als anabool gebruikt, maar als middel voor androgene ondersteuning.
In de farmacologische literatuur wordt aan mesterolon een hoge affiniteit toegeschreven aan geslachtshormoonbindend globuline (SHBG). Theoretisch gezien kan het, door met testosteron te concurreren om bindingsplaatsen op SHBG, het aandeel vrij testosteron vergroten. De omvang van dit effect bij mensen in klinisch significante omstandigheden is echter niet vastgesteld en mag niet worden overschat.
Wat betreft de onderdrukking van het eigen hormonale systeem zijn de gegevens uit oude klinische werken beperkt en tegenstrijdig. Vanuit farmacologisch oogpunt kan elk androgeen dat een voldoende concentratie in het bloed bereikt, de secretie van LH en FSH verminderen door een negatief feedbackmechanisme. Daarom heeft het idee van mesterolon als een volledig "neutraal" middel voor de as geen betrouwbare basis.
Het is ook belangrijk dat een onderzoek van de WHO (1989) het voordeel van mesterolon voor spermatogenese bij idiopathische onvruchtbaarheid niet aantoonde. Dit weerlegt de populaire overtuiging dat mesterolon ‘de vruchtbaarheid ondersteunt’.
Drostanolon: systemische werking van een injecteerbaar DHT-derivaat
Drostanolon wordt intramusculair toegediend in de vorm van een ether, waardoor het de primaire passage door de lever vermijdt en systemisch werkt. Volgens al lang bestaande klinische onderzoeken op het gebied van de oncologie vertoonde het androgene activiteit die voldoende was voor een hormonaal effect op borsttumoren die afhankelijk zijn van oestrogenen.
Het anabole effect van drostanolon bij mensen is niet systematisch onderzocht. Informatie over de ‘esthetische’ effecten ervan – het aanspannen van de spieren, het verminderen van het onderhuidse water – komt uit informele bronnen en houdt logischerwijs verband met de afwezigheid van aromatisering. Er zijn geen wetenschappelijk correcte vergelijkingen met andere steroïden.
Als ester heeft Drostanolon Propionaat een relatief korte werkingsduur, vergelijkbaar met Testosteron Propionaat. Voor niet-medicinale vormen – in het bijzonder enantaat, dat nooit een geregistreerd medicijn is geweest – zijn farmacokinetische gegevens bij mensen vrijwel onbestaande.
Als krachtig androgeen wordt verwacht dat drostanolon de hypothalamus-hypofyse-gonadale as onderdrukt. De hersteltijd na het stoppen hangt af van de duur van het gebruik, de dosis en individuele kenmerken, en sommige mensen ervaren langdurig hypogonadisme (Rahnema et al., 2014).
Bijwerkingen: wat komt vaak voor en wat is anders
De afwezigheid van aromatisering betekent dat de klassieke oestrogene effecten – gynaecomastie door estradiol, vochtretentie – niet kenmerkend zijn voor deze stoffen. Daar houden de ‘voordelen’ echter op. De androgene effecten van DHT-derivaten kunnen daarentegen uitgesproken zijn.
| Effect | Mesterolon | Drostanolon |
|---|---|---|
| Acne, vette huid | Mogelijk | Mogelijk, vaak beschreven |
| Androgene alopecia | Mogelijk bij aanleg | Mogelijk bij aanleg |
| Vermindering van HDL | Ja | Ja |
| Hepatotoxiciteit | Lager dan in 17α-gealkyleerd | Laag (injecteerbaar, niet 17α-gealkyleerd) |
| Onderdrukking van de hormonale as | Mogelijk | Uitgesproken |
| Virilisatie bij vrouwen | Ja | Ja |
Een interessante paradox: aangezien estradiol bij mannen nodig is voor de gezondheid van de botten, het lipidenmetabolisme en het libido, kan langdurig gebruik van niet-gearomatiseerde androgenen samen met onderdrukking van het eigen testosteron leiden tot een verlaging van de oestrogeenspiegels. De gevolgen zijn de verslechtering van het libido, het welzijn en ongunstige veranderingen in de lipiden.
Voor vrouwen brengen beide stoffen het risico met zich mee van onomkeerbare veranderingen: heesheid van de stem, hirsutisme, vergroting van de clitoris. Het historische gebruik van drostanolon in de oncologie ging gepaard met precies zulke viriliserende effecten.
Cardiovasculaire risico’s – lagere HDL, verhoogde druk, mogelijke structurele veranderingen in het myocardium – komen vaak voor bij de hele klasse van anabole androgene steroïden (Baggish et al., 2017). Er zijn geen specifieke onderzoeken bij mensen naar individuele DHT-derivaten.
Wat moet worden gemonitord en waar liggen de grenzen van kennis
Als iemand al een van deze stoffen heeft gebruikt, let de arts doorgaans op de volgende indicatoren:
- lipidogram (HDL, LDL, triglyceriden);
- bloeddruk;
- LH, FSH, totaal testosteron en estradiol — om de toestand van de hormonale as te beoordelen;
- leverenzymen (ALT, AST), vooral bij het innemen van tabletten;
- PSA en prostaataandoening bij oudere mannen.
Tegelijkertijd moet men eerlijk de grenzen van kennis erkennen. Voor beide stoffen bestaan momenteel geen gecontroleerde veiligheidsstudies bij doses die typisch zijn voor niet-medisch gebruik. Het meeste van wat ‘bekend’ is, is een extrapolatie van de DHT-farmacologie en onderzoek naar anabole steroïden in het algemeen.
Daarom waarschuwen de redacties voor conclusies als "de veiligste steroïde". De afwezigheid van aromatisering of hepatotoxiciteit neutraliseert de risico's voor het hart, de lipiden, het voortplantingssysteem en de psyche niet.
De beste stap voor iemand die twijfelt aan zijn hormonale status is contact opnemen met een endocrinoloog of androloog en een onderzoek ondergaan. De moderne geneeskunde heeft bewezen middelen om androgeentekort te behandelen.
Redactionele conclusies
Mesterolon en Drostanolon zijn gemethyleerde DHT-derivaten die niet-gearomatiseerd zijn en werken via de androgeenreceptor. Mesterolon is een orale, relatief zwakke anabole stof met een overwegend androgene werking; Drostanolon is injecteerbaar, met een meer systemisch effect.
Veel voorkomende risico's — androgene effecten op huid en haar, verlaging van HDL, onderdrukking van de hormonale as en virilisatie bij vrouwen. Het ontbreken van oestrogene effecten maakt ze niet veilig.
De wetenschappelijke basis voor beide stoffen is beperkt, dus luide beweringen over hun ‘zachtheid’ moeten met een korreltje zout worden genomen.
Wij raden u ook aan ons artikel "Mesterolon of Masteron: wat is het verschil" te lezen, een artikel over de rol van estradiol in het mannelijk lichaam en een review over veranderingen in het lipidenprofiel bij gebruik van anabole steroïden.
Lijst met gebruikte literatuur
- Kicman AT. Pharmacology of anabolic steroids. Br J Pharmacol. 2008;154(3):502â521.
- World Health Organization Task Force on the Diagnosis and Treatment of Infertility. Mesterolone and idiopathic male infertility: a double-blind study. Int J Androl. 1989;12(4):254â264.
- Pope HG Jr, Wood RI, Rogol A, et al. Adverse health consequences of performance-enhancing drugs: an Endocrine Society scientific statement. Endocr Rev. 2014;35(3):341â375.
- Baggish AL, Weiner RB, Kanayama G, et al. Cardiovascular toxicity of illicit anabolic-androgenic steroid use. Circulation. 2017;135(21):1991â2002.
- Rahnema CD, Lipshultz LI, Crosnoe LE, et al. Anabolic steroid-induced hypogonadism: diagnosis and treatment. Fertil Steril. 2014;101(5):1271â1279.
- Hartgens F, Kuipers H. Effects of androgenic-anabolic steroids in athletes. Sports Med. 2004;34(8):513â554.
- World Anti-Doping Agency. The World Anti-Doping Code: International Standard â Prohibited List. Montreal: WADA; Ñинна ÑедакÑÑÑ.
